Главная > Документ


Жаһандану жағдайындағы мемлекеттік меншік

Семей қаласы бойынша

Жаhандану жағдайында алдыңғы орынға: ғылым, технология, білім, инфрақұрылым, әлем шаруашылығының байланыс жүйесіне қосылу қойылған. Шаруашылық құрылымын модернизациялау және оны технологиялық жаңартудағы аймақтарды дайындығын бағалауға мүмкіншілік беретін көрсеткіштерін көрсеткен. Аймақтардың экономикалық дамуы және бәсекелестікке қабілеттілігі азық-түлік жағынан өнеркәсіпте өндіру деңгейі тұрақтылығы жайында қамтып, статистикалық мәліметтер мен талдау жасалып, қорытынды ұсыныстар енгізілген.

Жаһандану үрдісі мен халықаралық интеграция өзінің жағымды мағынасына қарамастан, әлемдік экономикадағы дағдарыс барлық елдердің ұлттық экономикасына әсерін тигізбей қоймады. Әрине, экономикалық, қаржы дағдарысы әр мемлекеттің ішкі және сыртқы факторларға байланысты экономикасының әртүрлі деңгейде дамығанына орай түрлі деңгейде кері әсерін тигізгені заңды құбылыс. Мұндай жағдайда ұлттық экономиканың тұрақтылығы мен төзімділігін қамтамасыз ету мәселелерінің өзектілігі артады. Бұл – алдымен сыртқы қолайсыз әсер етулерге қарамастан, адамдардың толыққанды өмір сүруіне қажетті барлық өнімдерді тұрақты және тоқтаусыз өндіру, бөлу, айырбастау және пайдалануға қатысты мәселелер. Бұлар негізінен экономиканың даму деңгейі, оның сапасы және тағы да басқа макроэкономикалық үрдістерге байланысты болатыны түсінікті. «Қазақстан 2030» бағдарламасының ең басты жағымды жағы, бұл отандық экономиканы диверсификациялау болып табылады. Бұл ұзақ уақытты инвестицияға қаржы салуға мүмкіндік береді. Соның нәтижесінде жаңа өңдеу кешенін, халықаралық стандарттарға сай келетін кешенді салу.

Осы бағдарламаны жүзеге асыру кезінде Семей қаласында өндірілетін кешендер экономикалық реформалар жүргізілді. Он жыл ішінде өндірістік өнімнің көлемі 2 есеге өсті, ол 2008 жылы 55,0 млрд теңгеге жетті. Сөйтіп көмір өндіру кешені Қаражыра қаламыздың басты тау-кен өндірісі болып отыр. Оның жалғасы «Шорское», «Ар-Ман» ЖШС қола-молибден өндіру орны, болашақта молибден флотацион концентратын шығаратын фабрикасы салуды ойластыруда.

Заман талабына сай құрылыс «Семмикс» ЖШС, «Алина Про» ЖШС бойынша, Семей кабельді зауытының бояу шығаруы, «Ирбис» ЖШС керамикалық кірпіш өндіру бойынша алдыға шықты.

Пластмассадан жасалған технологиялық сұйыққа арналған ыдыс өндіруді «Полипласт» ЖШС іске асыруда. АФК «Ардагер» Семейдің филиалының техникалық қайта қарулану бағдарламасы аяқталды, соның шеңберінде Семейдің құрама жем зауытының жұмыс машиналары жаңаланды, «Ертіс өңірі» ЖШС бройлер құс фабрикасының реконструкциясы аяқталды.

«Восток-продукт» ЖШС жаңа технологиялық құрылғылар орнатылып, балмұздақ, сүт өнімдері, қайта даярланатын болды. Ал «Шығыс Қазақстан ұн құрама жем комбинаты» макарон және пірәндік өнімдерін шығаратын технологиялық бағыттар жасалынды.

Сонымен қатар, «Поливид продукт» ЖШС консервіленген қаймақ және құс етінен консервілер шығаруды қайта бастады.

«Семей тері жүн комбинаты» дамуын жалғастыруда. Өнеркәсіп аяқ-киім жасаудың негізін қалаушысы болды, олар жүн-тері шикізат өңдеулдің жаңа технологиясын үйренді. «Роза» ЖШС мақта мата комбинатында жаңа авиационды және техникалық мата шығарудан жаңа бағыттар жасалынды. ФК «Ромат» ЖШС бұл медициналық дәрі жасау зауытында дәрі дәрмектің 100-ге дейін түрі шығарылатын болды. 2008-2010 жылдары дәрі дәрмек түрін 200-ге дейін барады деп болжайды.

2007 жылдың қыркүйегінде «Daewoo Bus Kazakhstan» ЖШС өндірісінің жаңа түрі іске қосылды, бұл жаңа түрдегі ұзындығы 9 метрге жететін автобустар, бір жылда 1200 дана шығаруға бел буды. «СемАз» ЖШС Ресей мемлекетімен қосылып отыр, ол Паз маркілі автобус шығару. Қалалық өңдеу кешенін қолданудың жарқын болашағы бар, ол бүгінгі жаңа құрылғылармен жабдықталған.

Халықаралық стандарттарға жету мақсатында қаламыздың 17 өндірісіне ИСО 9001: 2000 менеджмент сапа жүйесі енгізілген.

2006-2009 жылдар аралығында қаламызды дамыту бағдарламасы жүзеге асуға дайын, оның мақсаты ірі өндірістерге жаңа жобалар енгізу. «Семмикс» ЖШС, «Силикат» ЖШС, «Сәуле» ЖШС, «Электр құрылыс корпорациясы» ЖШС жаңа құрылыс материалдарын шығаратын жаңа технологиялар енгізуде.

Жеке инвесторлар жаңа кондитерлік фабрика құрылысымен айналысуда, ол жаңа орындары мен тауар көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді.

Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау, оған шағын субъектілерінің қатысуына және экономикалық потенциалдың жоғарлауына мүмкіндік береді. 2008 жылдан бастау алған әлемдік экономикалық, қаржылық дағдарыстың Америка сияқты алпауыт елден басталғаны мәлім. Экономикасы тұрақты деген елдегі қаржылық дағдарыс жылжымайтын мүлік нарығының жұмысына кедергі болған ипотекалық сектордағы келеңсіздіктер. «Жығылғанға жұдырық» дегендей, инфляция үрдістері етек алды да, мұның соңы көптеген тауарлардың, атап айтқанда мұнай және бидай сияқты шикізат ресурстары нарығы мен негізгі азық-түлік тауарларына бағаның бірден көтерілуіне әкеп соқты. Бұл өз кезегінде әлемдегі жекелеген мемлекеттердің қауіпсіздігімен қатар әлемдік көлемдегі энергетикалық және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін күн тәртібіне шығарды.

Статистикалық мәліметтерге сәйкес Семей қаласында 242 кәсіпорыны өнеркәсіптік өндіріспен, 1530 шағын және орта бизнеспен және 8 кәсіпорын қосалқы өнеркәсіппен айналысады. Негізінен көптеген мекемелер жеке меншік болып табылады, «Семей машина жасау зауыты» АҚ 90 % - мемлекетте, ал «Бронетанкілік ремонт зауыты» РМК, коммуналдық кәсіпорындар жылу және сумен қамтамасыз ететін мекемелер мемлекеттік болып табылады.

Кесте 1 – 2005-2008 жж. аралығындағы өнеркәсіп өнімдерінің негізгі түрлерінің көлемі

(млн тенге)

Өнеркәсіп

2005ж

2006ж

2007ж

2008ж

% ауытқуы

Кен өндіру өнеркәсібі

2883,7

2604,1

2484,1

3837,5

133

Өңдеп шығару өнеркәсібі

16280,6

21010,7

26462

34552,3

2 есе

Ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу

3316,7

3247,5

3994,5

5583,1

168

Ет және ет өнімдері өндірісі

98,9

184,9

905,3

1096,2

11 есе

Сүт өнімдер өндірісі

83,7

97,0

141,9

137,8

164,5

Тоқыма бұйым өндірісі

241

219,8

380,9

517,6

2,14есе

Тері, былғары өнімдер өндірісі

959

928,5

957

986

102,8

Қағаз және картон өндірісі

1301,8

2114,5

2020,8

2156,4

165,6

Химиялық өнеркәсіп

533,7

553,8

549,8

458,7

85,9

Түсті металл өндірісі

3147,3

3445,1

4409,1

7964,5

2,5 есе

машина және жабдықтар өндірісі

347,1

435,2

295

247,6

71,3

Кестеде 2005-2008 жылдар аралығындағы (жұмыс, қызмет көрсету) өнімдер көлемінің мәліметтері берілген. Кестеде талдау кезінде өнеркәсіп салаларының (ақшалай түрде) едәуір өсу қарқыны жоғарылағаны көрсетіліп отыр, соның ішінде

- 33% кен өндіру өнеркәсібінің өнімінің өсуі,

- 11 есе ет және ет өнімдері өндірісі өсті,

- 200 % - өңдеп шығару өнеркәсібінің көлемі өсті.

аймақтардың бәсекеге қабілеттілік деңгейін анықтау үшін қарастырылып отырған индикаторлардың шеңберін кеңейтіп, толықтыру қажет. Шаруашылық құрылымын модернизациялау және оны технологиялық жаңартудағы аймақтарды дайындығын бағалауға мүмкіншілік беретін көрсеткіштерді ескеру қажет.

Аймақтардың экономикалық дамуы және бәсекелестікке қабілеттілігі азық-түлік жағынан өнеркәсіпте өндіру деңгейі тұрақты. Атырау, Павлодар облыстарына осы өнімдердің көлемі басқаларымен салыстырғанда көбірек. Бірақта қалған аймақтарда орташа республикалық деңгей өнім өндіретін өнеркәсіптер 15%-50% құрайды. Шығыс-Қазақстан облысының көрсеткіші орташа деңгейде.

Жаһандану заманында жаңа технологияларды меңгеру арқылы, Семей аймағы тауар мен өнімнің сапасын жоғарлатуды, болашақта біздің өнімдер халық сұранысына иеленеді.

Бүгінгі жаhандану және постиндустриялы трендтің күшею жағдайында: өндірістік фактордың мобильдік және мобильдік емес түрлеріне бөлінеді. Аймақтар өзара мобильдік факторға иелену үшін бәсекелеседі. Оларға: капитал, квалификациясы бар қызметкерлер, технологиялық білімді меңгерген жастар қажет. Семей аймағы облыс бола қалған жағдайда, экономикалық дамуы және бәсекелестікке қабілеттілігі өте жоғары, жаһандану талабына сай қала демекпін.

Сериков Р.С.

Семипалатинский государственный университет имени Шакарима

ОБЕСПЕЧЕНИЕ БЕЗОПАСНОСТИ ОСВОЕНИЯ СТРАТЕГИЧЕСКИХ РЕСУРСОВ КАК УСЛОВИЕ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ

Любая страна имеет в наличии те ресурсы (т. е. источники, запасы), которыми можно пользоваться в течение длительного времени и которые есть у нее, но нет у большинства других. Именно такие ресурсы называются стратегическими (от греч. ";стратос"; - ";войско"; и ";аго"; - ";веду";). Они помогают обеспечить благополучие страны.

В научной литературе к стратегическим ресурсам относят человеческие, интеллектуальные и технологические ресурсы, минеральные ресурсы, земельные ресурсы, ресурсы нетронутой природы.

В соответствии с Указом Президента Республики Казахстан от 24 марта 1997 года N 3424 «О некоторых вопросах Агентства по контролю за стратегическими ресурсами Республики Казахстан» к стратегическим ресурсам относятся:

1) нефть, газ, газоконденсат;

2) магистральные трубопроводы;

3) коммуникации;

4) энергоресурсы и энергосистемы;

5) зерно;

6) золото и другие драгоценные металлы;

7) черные и цветные металлы;

8) редкоземельные металлы;

9) уран;

10) химические материалы особого назначения;

11) инвестиции и займы.

Мы в своем исследовании из вышеназванных стратегических ресурсов выделим те, которые составляют ресурсно-энергетическую основу экономики страны.

Стратегические ресурсы являются действительно главным достоянием страны, прочным фундаментом её устойчивого развития. В целях эффективности и целесообразности государство разрабатывает программы по их освоению. Государственная программа - программа, разрабатываемая Правительством Республики Казахстан и утверждаемая Президентом Республики Казахстан по вопросам, имеющим межотраслевой характер, направленным на решение наиболее важных задач социально-экономического развития и обеспечение обороноспособности, правопорядка, законности и безопасности государства;

Цель государственной программы формируется исходя из стратегических и индикативных планов социально-экономического развития Республики Казахстан.

К государственным программам, разработанным в области освоения стратегических ресурсов можно отнести следующие:

- Послание Президента страны народу Казахстана «Казахстан – 2030: процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев» от 10 октября 1997 года;

- «Государственная программа освоения казахстанского сектора Каспийского моря» от 16 мая 2003 года;

- «Программа по усилению государственного регулирования оборота нефтепродуктов на территории Республики Казахстан» от 2 марта 2000 года;

- Стратегия использования энергетических ресурсов Казахстана;

- Стратегический план развития Республики Казахстан до 2010 года;

- Стратегический план Министерства энергетики и минеральных ресурсов на 2009-2011 годы и др.

При проведении государственных программ в области освоения стратегических ресурсов непосредственно участвуют:

- Президент Республики Казахстан;

- Министерство энергетики и минеральных ресурсов Республики Казахстан.

Вышеперечисленные программы в области освоения стратегических ресурсов предусматривают общие стратегические направления и цели деятельности:

1. Обеспечение устойчивого развития и функционирования минерально-сырьевого комплекса страны.

Цели направления:

- обеспечение минерально-сырьевого комплекса страны запасами минерального сырья;

- обеспечение населения подземной питьевой водой;

- обеспечение своевременной информацией о качестве ресурсного потенциала подземных вод и опасных геологических процессов на всей территории Казахстана;

- обеспечение устойчивого роста инвестиций в минерально-сырьевом комплексе.

2. Динамичное развитие топливно-энергетического комплекса.

Цели направления:

- эффективное использование энергетических ресурсов и мощностей;

- обеспечение растущей потребности экономики в электроэнергии;

- повышение эффективности использования нефтяных ресурсов;

- повышение социально-экономического эффекта от рационального и эффективного использования ресурсов газа;

- обеспечение потребности в угольной продукции внутреннего и внешнего рынков.

3. Увеличение уровня переработки углеводородного сырья.

Цель направления:

- создание условий для развития нефтехимических производств.

4. Создание ядерно-энергетической отрасли.

Цели направления:

- создание конкурентоспособной отрасли топливного обеспечения атомной энергетики;

- обеспечение диверсификации источников производства электрической и тепловой энергии за счёт создания атомной энергетики.

5. Обеспечение безопасных условий жизнедеятельности населения

Цели направления:

- обеспечение безопасных условий жизнедеятельности населения от возможного отрицательного воздействия ликвидируемых и ликвидированных шахт, угольных разрезов и обогатительных фабрик;

- обеспечение радиационной безопасности.

Перечисленные стратегические направления и цели государственных программ соответствуют стратегическим целям государства. Таким образом, государственные программы в области освоения стратегических ресурсов становятся обьектом деятельности по обеспечению экономической безопасности страны.

Экономическая безопасность - состояние защищенности национальной экономики Республики Казахстан от внутренних и внешний условий, процессов и факторов, ставящих под угрозу ее устойчивое развитие и экономическую независимость.

Экономическая безопасность обеспечивается решениями и действиями государственных органов, организаций, независимо от форм собственности, должностных лиц и граждан, направленными на сохранение и укрепление ресурсно-энергетической основы экономики страны.

В целях защиты национальных интересов Республики Казахстан, в том числе сохранения и укрепления промышленного потенциала, государство с соблюдением гарантий, предоставляемых иностранным инвесторам, осуществляет контроль за состоянием и использованием объектов экономики Казахстана, находящихся в управлении или собственности иностранных организаций и организаций с иностранным участием.

Требования по обеспечению экономической безопасности в обязательном порядке учитываются при заключении контрактов по использованию стратегических ресурсов Республики Казахстан, выполнении этих контрактов и контроле за их исполнением.

К предполагаемым угрозам экономической безопасности в данной отрасли можно отнести:

- использование стратегических ресурсов вопреки интересам страны;

- угрозы, возникающие в процессе проведения государственных программ в области освоения стратегических ресурсов.

Так как экономическая безопасность является одним из основных составляющих национальной безопасности страны, реализация государственных программ требует межсекторального взаимодействия между органами власти и управления, участвующими при проведении государственных программ в области освоения стратегических ресурсов и органами национальной безопасности. Такое межсекторальное взаимодействие обусловлено следующими нормативно-правовыми документами:

- Стратегический план Министерства энергетики и минеральных ресурсов на 2009-2011 годы;

- Закон Республики Казахстан от 21 декабря 1995 г. N 2710 «Об органах национальной безопасности Республики Казахстан» (ст. 2).

Органы национальной безопасности в процессе реализации государственых программ в области освоения стратегических ресурсов осуществляют следующие мероприятия:

- прогнозирование и выявление угроз в проведении государственных программ в области освоения стратегических ресурсов;

- разработка и осуществление комплекса оперативных мер по предупреждению и нейтрализации угроз в ходе проведения реализации государственных программ в области освоения стратегических ресурсов.

Характер этих мероприятий конкретизируется обязанностями и правами органов национальной безопасности в рассматриваемой сфере.

Органы национальной безопасности в пределах своих полномочий обязаны участвовать в разработке и осуществлении мер по обеспечению безопасности объектов оборонного комплекса, атомной энергетики, транспорта и связи, объектов жизнеобеспечения регионов и других стратегических объектов, перечень которых определяет Правительство Республики Казахстан;

Органы национальной безопасности для выполнения возложенных на них обязанностей имеют право:

- при выявлении, пресечении, раскрытии и расследовании преступлений, отнесенных законодательством к ведению органов национальной безопасности, давать обязательные для исполнения поручения другим органам в пределах, предусмотренных уголовно-процессуальным законодательством;

- вносить в государственные органы, воинские формирования, части и организации обязательные для исполнения представления об устранении причин и условий, способствующих реализации угроз безопасности Республики Казахстан, совершению преступлений, расследование которых отнесено законодательством Республики Казахстан к ведению органов национальной безопасности;

- информировать местные представительные и исполнительные органы по вопросам, входящим в компетенцию органов национальной безопасности.

Для более глубокого изучения рассматриваемого вопроса необходимо:

- осуществлять анализ мероприятий, проводимых в ходе оперативного сопровождения государственных программ в области освоения стратегических ресурсов;

- выявлять преимущества и недостатки комплекса мер в ходе оперативного сопровождения государственных программ в области освоения стратегических ресурсов;

- определять перспективные направления деятельности ОНБ по активизации оперативного сопровождения государственных программ в области освоения стратегических ресурсов.

Список литературы.

1. Конституция Республики Казахстан

2. Закон Республики Казахстан от 26 июня 1998г. N 233-1 О национальной безопасности Республики Казахстан

3. Закон Республики Казахстан от 21 декабря 1995 г. N 2710 «Об органах национальной безопасности Республики Казахстан»

4. Послание Президента страны народу Казахстана «Казахстан – 2030: процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев» от 10 октября 1997 года;

5. «Государственная программа освоения казахстанского сектора Каспийского моря» от 16 мая 2003 года;

6. «Программа по усилению государственного регулирования оборота нефтепродуктов на территории Республики Казахстан» от 2 марта 2000 года;

7. Стратегия использования энергетических ресурсов Казахстана;

8. Стратегический план развития Республики Казахстан до 2010 года;

9. Стратегический план Министерства энергетики и минеральных ресурсов на 2009-2011 годы;

11. Положение об Агентстве по контролю за стратегическими ресурсами Республики Казахстан от 24 марта 1997 года



Скачать документ

Похожие документы:

  1. Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі (7)

    Лекция
    ... контроль 7 5 Талдыкорган, 2011 ҚазақстанРеспубликасының білім және ғылымминистрлігі Ө.А.ЖОЛДАСБЕКОВ АТЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ АКАДЕМИЯСЫ Министерство образования и науки ...
  2. Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі (5)

    Диссертация
    ҚазақстанРеспубликасының Білім және ғылымминистрлігі Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе Мемлекеттік университеті Ә ... іру көкейкесті мәселеге айналып отыр. ҚазақстанРеспубликасының мемлекеттік болмысын қалыптастыру, оның егеменд ...
  3. Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі

    Учебно-методический комплекс
    ... , Алматы, «Аруна», 2004г. ҚазақстанРеспубликасының білім және ғылымминистрлігі Ө.А.ЖОЛДАСБЕКОВ АТЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ АКАДЕМИЯСЫ Министерство образования и науки ...
  4. Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі (4)

    Учебно-методический комплекс
    ... обыденного. Алматы, 2005г. ҚазақстанРеспубликасының білім және ғылымминистрлігі Ө.А.ЖОЛДАСБЕКОВ АТЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ АКАДЕМИЯСЫ Министерство образования и науки ...
  5. Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі (2)

    Учебно-методический комплекс
    ... -М; Весь мир, 2001г. ҚазақстанРеспубликасының білім және ғылымминистрлігі Ө.А.ЖОЛДАСБЕКОВ АТЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ АКАДЕМИЯСЫ Министерство образования и науки ...

Другие похожие документы..